Лет во место Friday, Sep 22 2006 

Онтолошките и егзистенционални проблеми на новите богослови

Мислата влегува во авантура кога го отпочнува својот независен и неизвесен пат без никакви изгледи на исходиште, кога нема пријател, брат, татко, ближен… кога нема цел, а само жед за откривање. Таа возбудлива авантура напумпана со многу адреналин создава сопствени мистерии кои треба потоа да ги открие, но бидејќи создадени, откривањето се одложува до наредната мистерија. Тоа се лавиринтите во кои влегува “слободната“ мисла со лажен копнеж по она што нема никогаш да го види.

 

Онтичките и егзистенцијалистички произведенија сместени во богословски дискурс имаат еден неверојатно чуден призвук на празно или“лет во место“, свест која третирајќи се самата себе си произведува антипод на битието – небитие. Претходно произведува видови на постоење за да го смести во некој вредносен систем. Видови на постоење, начин на постоење, менување на постоењето, битието и времето и други постулати, се претпоставки и произведенија на таа свест која бара разрешување на непостоечки проблем во богословските рамки, бидејќи таму постоењето е статично, односно нема никаков динамис, ниту во насока на подобрување – нагорна линија, ниту во поглед на укинување. Самото постоење во целата патристичка литература не е третирано. Третиран е животот во Христа или општо живот, но тоа е друга категорија која има вредносен распон до својот антипод – смрт. А смртта не го укинува постоењето, зашто е состојба која е продукт на гревот. Доказ за статичноста на постоењето е Судот кој го одредува соочувањето кое пак не би било можно доколку е укинато постоењето. Така, соочувањето или казната не претпоставува промена на битието, зошто ако има промена на битието, Судот веќе нема предмет. Значи ако се укинува битието се укинува и судот, а тоа не е можно.

Сето создание останува битие на кое се гради живот или смрт. Затоа онтичките итерполации во богословието побудуваат подозрение за исправноста, односно православноста на приодот кој не го проследува преданието.

А прашањата: дали битието е променливо, дали битието содржи ( како категорија) елементи на раст, дали битието “по себе“ има битијни компоненти кои квалитативно го одредуваат и меѓусебно го разликуваат, произведуваат разлика во битието, разлика во постоењето и на крај претпоставуваат мноштво, како да секое битие има различно постоење, а тоа не се еманира, не се пројавува … тоа е всушност замена на теза … или празнина, лет во место.

Самото поимање на бивството, создава проблеми на психата која се судира со безизлезот, бидејќи освен постоење нема друго, нема поим за другото. Ако нема поим за другото нема ниту за првото, односно глаголот постоење е условен термин, тој се однесува на пониски подкатегории како за контрапункт на нешто што е кажано а нема идентитет. Затоа постоењето (бивството) не е можно да се мисли, а философската дисциплина – онтологијата, проиозвадува само формални категори кои се неприменливи, особено не во богословието каде има Прапричина на сé, а во философијата нема.

На постоењето (бивството), не е можно да му се одреди висина, ширина, длабочина и освен да се каже дека битието е, а небитието не е, како елејците, или тавтолошки да се повторува: битието е битие, нема други корисни и реални расудувања.

Кога во богословски труд се употребува изразот “начин на постоење“ за литургискиот живот, всушност се унижува од незнаење, зошто постоењето не е квалитативна категорија и неможе да се димензионира, а уште помалку да има начин, кој пак го разделува битието. Во една ваква мисла (помисла), има призвук на дуализам кога се тврди дека едни постојат на еден начин, а други на друг начин, тоа значи дека има два принципа. Од друга страна тоа претпоставува промена во битието што понатака се сукобува со Творецот – Прапричината на постоењето. Но има и други консекванци. На пример, тоа личи на суд кога на едни луѓе им одредува еден начин на постоење, а на други друг. И уште повеќе кога на некои им одредува (суди) постоење, а на други непостоење. Затоа онтолошките примеси кои се појавуваат кај некои бигослови кои дури тврдат дека има услов за постоење, или ако не сме во Христа не постоиме, произведуваат волја Божја која не е тоа, зошто никаде во Библијата и во светоотечката литература нема закана со непостоење. Бидејќи оној што не постои неможе да прими казна за престапите, а непостоењето иако се изговара не се поими, тоа е негативната тафтологија – небитието не е.

власт Friday, Aug 18 2006 

Зошто е противречно христијаните да ја критикуваат власта

Секоја власт е од Бога. За ова има многу цитати од Светото Писмо (затоа некои се наведени подоле). Има власт која е благословена како онаа на цар Давид и цар Соломон. А средновековните цареви се нарекуваа “по милоста Божја самодржец“. Но ниедна власт до денес не е без Божјо допуштение. Дали е праведна или неправедна, Црквата ја прифаќа без приговор, снисходи и се моли за неа.

Од каде знаеме ние зошто Бог дозволи фашистичка и комунистичка власт. Секако дека ништо не знаеме за тоа и не е потребно да знаеме за Божјиот план. А црквата која е тело Христово знае и така учи: “Секоја душа да се потчинува на врховните власти, зошто нема власт која не е од Бога; и какви да има власти тие се од Бога наредени. Затоа оној кој се противи на власта, се противи на Божјата наредба. А оние кои се противат ќе навлечат на себе си осуда“. (Рим. 13:1-2)

Тоа се однесува на христијаните, не на сите, зошто понатака се вели: “Но вие сте род избран, царско свештенство, народ свет, луѓе придобиени, за да возвестите совршенствата на Оној Кој ве повикал од темнината во чудната Своја светлина: вие имено, кои некогаш бевте не народ, а сега сте народ Божји; не бевте помилувани, а сега сте помилувани.“ И понатака: “И така, подчинувајте се на секакво човечко началство, заради Господа: било на цар како на врховна власт, било на управници… Зошто таква е волјата Божја …“ (1Петр. 2:9-10 и 2:13-15).

Не е предвидено христијаните да прават држава, зошто таа е веќе приготвена за нив – Небесниот Иерусалим, туку да се потчинуваат на привремента земска власт која е дел од Божјиот план. Значи христијаните во суштина не е логично да бараат власт, да владеат и да градат институции, зошто неспоредливо повеќе имаат сега и во иднина, Цар и Првосвештеник. Не е јасно што би правеле христијаните во власта, тоа е противречно на името, тие имаат власт бидејќи земската власт е од Бога, а властите не се свесни во чии раце се и што извршуваат, затоа црквата учи: “со добротворство да се скроти незнаењето на безумните луѓе“. И, понатака: “Та каква пофалба што трпите кога ве бијат за престапи? Но ако трпите кога правите добро и страдате, тоа е угодно на Бога“.( 1 Петр.2:15, и 20 ). Всушност христијаните никогаш не создаваа држава. Тие ја наследија Римска империја како и другите пагански царства, а нововековните држави се исто што и стариот Рим. Иако имаше праведни и свети цареви, како и неправедни и еретици, ние сега не ја знаеме докрај нивната улога во смисла на конечен суд. Затоа според преданието, христијаните немаат спор со власта било каква и да е, таа е поредок и таа е во Божји раце. И нема власт која врши своја работа, таа е орудие (камшик) за да се покажат на дело сите луѓе, да се покажат знаци и да се пророкува за неразумните кои не разликуваат. А бидејќи Бог раководи со секоја власт, христијаните се должни да се покоруваат но и да се молат: “Значи, те молам пред се, да се прават просби, молитви, молби, благодаренија за сите луѓе, за цареви и за сите кои се на власт, за да истераме тих и мирен живот во полно благочестие и чистота; зашто тоа е добро и угодно пред нашиот Спасител и Бог, Кој сака да се спасат сите луѓе и да достигнат до познание на вистината.“ (1 Тим. Гл.2,1-4) “ Напомнувај им да се потчинуваат на началствата и властите, да бидат готови за секое добро дело, никого да не хулат, да не бидат кавгаџии, а тихи и да покажуваат секоја кротост кон сите луѓе.“ (Тит. Гл.3,1-2)

PS. Иако не е моја задача да го толкувам Светото Писмо, бидејќи тоа го прават отците на Црквата (кои пострадаа но не ја критикуваа власта, зошто едни цареви подржуваа аријанство, други монофизитство трети иконоборство), се усудувам да потсетам на ова заради денешната инертност кога и црковните како и нецрковните ја критикуваат власта, а тоа прави забуна бидејќи противречно е црковните да го критикуваат она што е од Бога.

време Friday, Jul 7 2006 

Кога се исполни времето

За кого тече времето?

Кога има добродетели времето запира, нема време ниту простор.

Залудно тече времето дадено кога нема добродетел. А човек е сад или ламба за елеј која се исполнува и свети. A aко остане празна …

Одтаму со сигурност знаеме дека литургијата не е во време и простор.

Зошто пак, во класичниот православен живопис нема простор и време, а во ренесансниот има. Тоа е еден знак кој ги определува православните, зошто содржината на живописот е “исполнето време“, бидејќи сė беше пророкувано, и затоа е полнота… она што е времешно не предмет на интересот, бидејќи не оди во есхатонот.

Во себичноста, времето тече побрзо, дури присуството на времето станува неподносливо, напротив при давање (сбе си) исчезнува.

Значи има и нема време. За едни има за други нема.

Течението на времето силно го чувствува оној што е сиромав, зошто арчи од она што е ограничено, а богатиот кој спечалил вечност нема арч, не знае за време како дете кое си игра со камчиња.

Така ние стануваме господари на времето.

етнос Friday, Jul 7 2006 

 

Зошто е срамно за православните да се наречат етници?

На ова прашање не е лесно да се одговори пред се заради напливот обемна литература претежно од 18-20 која во “просветителски“ дух го промовира етносот за универзална вредност. Потоа, заради создавањето на националните држави кои спротивно на универзалните се плодна почва за расистички теории и повод да се крене народ на народ. А и денес сме сведоци на натпревар помеѓу нациите на сите полиња.

Националните корифеи го издигнуваат народното битие на ниво на божество, создавајќи национално-граѓанска идеологија која како хомоцентрична го има над себе народот-нацијата за идеал, а во суштина се самопоставуваат себе си на пиедестлот. Се е таштина. И највисоките вредности во делата на таа идеологија се бедни заради самољубивиот потстрек. А големите залудни жртви за одбрана на националното битие се доказ за големата нововековна превара ( стогодишните војни, Наполеоновите војни, световните војни и тн.) Тоа е патот на хуманизмот кој како хомоцентричност се појавува со ренесансата во средните векови на запад, отпочнувајки процес кој паралелно на црковното учење создава светоглед: човек-народ-нација. Резултатот е национално-граѓанска идеологија заснована на хуманизмот како највисок идеал. Така средновековниот човек се возљуби самиот себеси оставајќи го во историјата христијанството (како минато) и навлегува во еден историцизам, а западната црква подклекна и го прифати хуманизмот притоа разводнувајќи се себе си. Хуманизмот во западната црква направи еден амалгам, такашто во практикувањето се споени двете противни учења: богоцентричното христијанство и хомоцентричниот хуманизам.

Мешавината направена во ренесансата (и потоа) се состои од античките узори, варварските традиции, научните пронајдоци и слабоста на западната црква. Но победата на варварските етникуми е евидентна со распадот на универзалните царства од кои произлегуваат народите а потоа и нациите. А доминација на една или друга нација во Европа трае до средината на 20 век, со рецидиви до денес.

Тој процес рефлектираше и на православниот исток со одредени специфики. Во Русија со Петар велики, на Балканот со ослободување од Османлиите и создавање на мали национални државички кои по углед на западните се вклучија во светскиот процес. Така и источното православие беше опфатено со националната идеологија иако таа не е источен происход, иако таа никогаш на се врзуваше со источните кои и денес не го примаат хомоцентричниот начин на расудување. Тие примеси на граѓанската идеологија егзистираат кај источните на еден чуден начин, но сепак останува православното чувство за родот. На пример, кај грците е незамисливо некој да се нарекува грк а да не е православен, исто и кај србите и болгарите…

Православните се еден народ. Неговото потекло е од покрстувањето кога е создаден род христијански. Тој род христијански не е нов зошто природно почива на Авраамовиот род кој направи сојуз со Бога. Така ние денес сме Авраамови зошто од него потече род кој не е етнички, а народ посебен кој не се брои меѓу народите. Тој народ се владееше по Божјите закони и не создаваше етничка култура како сите други народи. Сосема евидентно е дека евреите од Авраама па до Христа немаат култура која е своиствена на сите стари народи и цивилизации. Немаат уметност, литература, театар, игри… немаат институции, бидејќи за народот Божји е недостојно покрај Божјите закони да имаат и човечки закони како етниците.

Така и православните се до новиот век немаа уметност и институции, немаа јазичнички обичаи, бидејќи не беа измешани во општеството кога имаа иноверни цареви.

Кога се нарекуваме лоно Авраамово се мисли на еден народ, се мисли на еден сојуз со Бога кој доби полнота во Новиот завет. Тој народ имаше падови кога прифаќаше обичаи на јазичниците и страдше од гневот Божји, но сепак Бог не го остави својот народ, го кара и го милува до века. Така сите што се православни се еден народ под милоста Божја и никој не може да ги раздели на народи, (етници), нации, а многубројните обиди за расколи се потврда за неуспехот против Божјиот народ.

Во таа смисла целосно е противречно и неможно православен да биде етник. Ако е етник, тогаш не е православен и обратно. Етникот е затворен во сопствените самољубиви предоџби и затоа сите околу него се непријатели. Етникот има дарби, но умножувањето или усовршувањето е спречено, заради сопственото обожување и митологизирање на неумножените дарби (злоупотреба на дадените дарови). Така, православните не го одрекуваат родот зошто е даденост од Бога, значи не се обезличуваат, но со дарот на својот род и преобразени во вистината стануваат причасници. А родот е православен, бидејќи нашата историја отпочнува со покрстувањето на родот кој тогаш престана да биде етнос.

Значи претходната состојба беше етнос, и тоа не влегува во нашата историја иако денес тој период го вметнуваат во историјата со голема гордост. Тоа е секуларно гледиште кое е наметнато врз сите, а всушност тоа е обид народот да се врати во етничка состојба.

Затоа е срамно за православните да бидат наречени етници. Тие имаат неспоредливо повеќе отколку бедна етничка припадност без пат.

Идентитет Friday, Jul 7 2006 

Потрага по идентитет!!!

Немање на идентитет не е феномен иако така изгледа на прв поглед (поимот феномен не суштествува во православното разбирање бидејќи претпоставува дејствие без потекло), тоа е узрочно-последична врска на гревот кој се протега врз поколенијата.

Сите народи имаат идентитет, а Македонците ден денес го бараат. Во таа потрага, покрај останатите, се вклучија и некои археолози кои ветуваат идентитет “од под земја“. Ја читам колумната на археологот Виктор Лилчич во Дневник и не верувам на своите очи. Научник, професор, теренски истражувач, познавач на историјата ветува резултати (ако му се одобрат средства за истражувања) однапред дека ќе го откопа идентитетот. Па добро човече Божји како можеш да нудуш резултат пред да истражуваш. Од каде знаеш какви ќе бидат резултатите, археолошки, антрополошки и сл. и дека твоите резултати ќе бидат веродостојни без проверка пред светската научна јавност. Како можеш идентитетот да го сместуваш во научни категории кои, општо познато е дека се превртливи, обориви, хипотетични, фалсификувани и тн. Зарем не си слушнал дека идентитетот е етичка категорија. Каков е тој народ кој идентитетот ќе го добие во 21 век, и тоа врз основа на “семоќната наука“. И со таква дрскост и сигурност тврдиш дека наводноно ние не сме биле словени (зошто, ако сме словени многу е јасно кој род сме). Ти добро знаеш за преселба на многу народи кои оставиле археолошки остатоци далеку од нивната денешна постојбина. Ете ги римските гробови, та зарем сме римјани, ете ги славјанските но не ти се привлечни како паганските зошто немаат многубожечки наоди. Египетските арапи не се трудат да се претстават како наследници на фараоните, ниту тунижаните за картагенци…

Овој археолог знае, како што знае и секој див копач, дека има старомакедонски артефакти, но и пајонски, дардански и други, и тоа сака да го подметне за идентитет. Интересно е што овој археолог, Виктор Лилчич пројавува грижа за идентитетот ( како робијаш за држава), а всушност бара тезга од државата, од квази-институциите чии претставници врзани за претходните фалсификати сега немаат каде. Откопувајќи старомакедонски гробови ќе бара атавизам со денешните и научно ќе докажува она што го бара инвеститорот (коњуктура). А скриениот идентитет под земјата ги чека наивните да се фатат за сламка бидејќи без идентитет не бива. Некој им има казано. И така едни отидоа дури во праисторијата, 10-12 илјади години, да го потврдуваат идентитетот зошто со Ацо и со Јустинијан се било веќе апсолвирано.

А бе, как не те е срам да бараш идентитет. Значи и род си зпустил, а рода си бараш од варосани гробови. Незнаеш кој си што си …

Но предметот станува многу сериозен, зошто се појавуваат редица етички и православни прашања.

На пример ова: каков образ имаш та да изгубиш идентитет, како да е тоа црвена аспра или монистра, кого лажеш. И не е точно дека немаш идентитет, туку не си го сакаш, не ја сакаш сопствената кожа. А со кое име ќе те повика Бог. Природно, ќе те повика со името на твојот род, а ти бидејќи не си го знаеш родот, колеблив си и превртлив, нема да знаеш; најпрво беше Болгарин, потоа Србоман и на крај Македонец во потрага по идентитет.

Комунистичката теорија за создавање нови народи сеуште е жива во Македонија како генетско-политички инжињеринг од минатиот век, чиј морбиден анахронизам забарикадиран во квази-институциите крева глава само кога се чувствува проветрување.

Но прашање на време е кога новото поколение ќе ги отфрли квази теориите за идентитетот и ќе го симне товарот-мртовецот од грб. Кога ќе се исполни времето.

 

 

 

 

бласфемија Friday, Jun 2 2006 

Црквата и државата

Црквата и општеството

Црквата и медиумите

Црквата и …

 

Вака поставените прашања (теми) ја одредуваат црквата како институција која со сродни на неа институции има релација!!! А таа, не само што не е институција туку самата помисла е бласфемија. Нормално, тоа се измислени прашања во кои е содржана скриена намера која има за цел, да ја демисионира црквата.

Дали на црквата и треба медиум (посредник) кон светот, кон општеството? Тоа е истата бласфемија која предвидува црковните работи да станат јавни, а бидејќи светот не ги разбира тоа е исто кога бисери се фрлаат пред свињи.

Ако се знае дека зборот ангел значи вестник, гласник, тогаш исто така треба да се знае дека црквата има “медиуми“, тоа се ангелите кои ја известуваат по вертикала. Какви се сега тие белосветски медиуми кои го известуваат општеството за она што се случува во црквата (а дали е можно јавноста преку посредникот да биде информирана и дали воопшто има предмет на информирање )? Ако знаеме дека главните содржини на црковниот живот не се видливи, а од друга страна видливата пројава нема капацитет да ја претстави верно, додека актите на помесните цркви не се однесуваат на јавноста и општеството, тогаш нема предмет на информирање. А, ако нема предмет на информирање тогаш што има?

Кога некој воведува катедра по философија на религијата тоа е …простете, немам адекватна споредба, или во моментов не ја наоѓам, но философот кој по вокација е скептик, на кој начин ќе ја третира верата; тој со своите методи гради став за верата која пак не е систем, а слобода. На кој начин со релативното ќе стигне до абсолутното? На кој начин ќе го проучуваш оној кој тебе те учи? И, како религијата стана предмет на проучување, со која цел пред се. Сепак, никој не е толку наивен, тоа треба да се разбере сериозно, бидејќи не е само негација на црквата, туку еден од најсофистираните облици на гонење.

Ако црквата е присутна во општествените работи, таа станува оштествен сегмент, станува декор на општествениот живот (Божик со елката, Велигден со јајцата), но без мисија.

Денес наизглед никој не ја гони црквата, напротив таа е прифатена, легализирана и не е попречено нејзиното делување. Тогаш чудно звучи констатацијата дека светот ја гони.

Општествената прегратка, а особено целувката има прикриен мотив. Тоа е вовлекување на иерархијата во општествениот живот каде што таа е прифатена под услов да има дијалог. Во оној момент кога отпочнува дијалогот (Фауст) настанува разводнување на црковноста и иерархијата отпочнува со прогон на црквата. Како се случува тоа? Преломниот момент е прифаќањето на дијалогот или со други зборови прифаќање на третманот или обработката. Темата на дијалогот е признавање и на други авторитети освен црковните, поклонување и на друг бог кој се именува со прикриено име. Така настанува прво дуализам, а потоа целосен пад.

 

Од ова може да произлезе противречна теза која укажува на тоа дека црквата сама себе се гони и формално нема гонител. Токму тоа се случува кога иерархијата функционира како институција, (која по дефиниција се базира на идеологија), а тогаш се пројавува и друго начело во устројството или служба на два господари: и на Бога и на Мамон, а бидејќи тоа не е можно… определбата секогаш е Мамон.

Како е возможно (на пример) да се поставува теза за меѓуцрковен дијалог кога помесните цркви имаат внатрешна нераскинлива (органска) врска во Соборноста. Потребата од дијалог се пројавува кога врските се прекинати, кога иерархијата се институционализира, тогаш нема органска врска и затоа се раскарани, а дијалогот е надворешна врска (под патронат) која овозможува привремен мир врз основа на наметнати принципи. Значи меѓуцрковниот дијалог е насочен против Црквата.

Така, под плаштот на “институцијата“ се одвива гонењето на Црквата, а иерархијата под плаштот на мантијата е прикриен гонител. Водејќи дијалог со светот иерархијата се разградува себе си, но не и Црквата.

антикомунизам и на ветер воденица Friday, May 26 2006 

 

 

 

Црквата во долгата си историја никогаш не учествувше во уредување на општествените односи.

Дали имаше став за робовладетелските односи? Дали за феудалните или капиталистичките. Не. Затоа што таа не уредува нешто што е привремено, минливо, особено не затоа што светот ја гони црквата по дефиниција. Друго, таа нема мандат да се занимава со општествено-политички работи, и тоа би било злоупотреба од една страна, а од друга, тоа е дуализам. И така значи, заради тој дуализам произлегува дека ијерархијата ја гони црквата!!! Тоа е противречно, но да погледнеме подобро, длабински.

Претходно треба да се каже нешто за комунистичкиот период кој предизвика антикомунистички реакции кај некој иерарси во повеќе православни земји. Тој антикомунизам кај дел од црковната ијерархија направи еден вид бесправен упад во општествените, односно политичките односи, на тој начин што иерархијата се определи заради познати причини. И што доби по падот на комунизмот, бидејќи од секоја борба треба да има плодови. Ништо. Светот, односно општеството останува исто толку неправедно како и претходно, само што иерарсите станаа општественици, а црквата општествена институција! Ништо ново само што силите се поместија. Светот сега не ја гони црквата од надвор, но затоа преку нејзината иерархија одвнатре ја попречува мисијата. Епископот наместо пастир стана општественик-политичар без мандат и арбитрира за она што е добро а што лошо, што треба да се прави во однос на нацијата и државата, со прст покажува на одредени појави и станува општествен фактор и авторитет.Наместо да се грижи за душите кои му се доверени и со многу труд да ги приведе еден по еден, тој сака како политичарот со еден потег да реши се со помпш на општествената јавност. Сето тоа се случува надвор од црквата, во општеството, во светот. Тоа значи дека епископите седат на два стола, и во црквата и во светот. Тоа е веќе сосема јасен дуализам бидејќи светот почива на принципи, а црквата …

Антикомунистот има релација со комунизмот и на некој начин му припаѓа, прави целина со него и учествува во неговата трансформација, во неокомунизам или прикриен неокомунизам. Антикомунизмот како интегрален дел од комунизмот е зависен од него, а бидејќи заеднички процес тој нема друга содржина. Е сега замислете каков профил има еден антикомунистички поп, а каков комунистичкиот поп. Еден те ист профил.

Таа пројава како и другите општествени пројави се инертни во однос на црквата, односно црквата е инертна, бидејќи таа е насочена кон новиот Иерусалим, додека сите попатни појави во светот (се покрај неа), робовладетелство, феудализам, капитализам, комунизам, демократија, човекови права и тн., немаат реално дејство врз неа. Таа е во светот, но светските работи кои поминуваат не оставаат ниту најмала трага врз неа.

Значи, тое е црквата, а не попот. А како размислува тој поп, тоа е интересна приказна; неговата намера да го уредува светот или да учествува во неговото менување и да гради на песок, сосема го разоткрива. Тој сосема јасно знае дека светот ќе престане (второ пришествие); значи сака да го уреди привременото опкружување “чекајќи“ го неговото уништување и Суд! За ова нема друг пример освен приказната за Великиот инквизитор.

 

Догматската положба на црквата е во целосна различност од општеството, цивилизацијата, светот. Потврда за тоа има во преданието, актите на Вселенските собори и исповедање на верата на светите отци. Дека таа власт не е од овој свет, се зборовите на Исуса Христа, а бидејќи црквата е тело Христово, таа не пушта корени во светот. Каков е односот на Исус Христос кон власта и кон светот? На кесарот кесаровото, на Бога Божјото, значи одвоено.(Тој не работи против кесарот или робовладетелството, дали е роб или слободен, нема разлика, следствено и црквата го применува истото со векови). Тој не го повикува општеството, туку конкретни луѓе, души. А апостолите Негови создадоа цркви, заедници кои не се општество…тоа е народ Божји кој сведочи… инаку солта ќе биде бљунтава ако црквата се занимава со општеството. Апостолите, посланијата ги пишуваат до црквата, до заедниците, тие не се упатени до јавноста, зошто таа не го разбира тој говор (бидејќи е толпа, таа вели:распни го, распни го).

Можеби најдобар пример е живописот во храмовите. Таму покрај старозаветни и новозаветни циклуси прикажан е и Небесниот двор, односно дворјаните на небесниот Иерусалим. Тоа е есхатолошка претстава која ја лоцира Црквата преку светителите кои се прикажани вон историски контекст, (метаисториски), имено облечени не во својата историска облека, а во нова дворска облека стоејки позади Исус Христос, Богородица и св.Јован Претеча. Небесниот Иерусалим е идниот град чии жители ги гледаме сега, денес, во најубава облека заедно со Спасителот. Едната света соборна и апостолска Црква, односно нејзините жители се во Небесениот Иерусалим, и затоа таа нема ништо општо со светот.

 

Во времето на Јулијан отстапникот се јавија многу маченици (мартирии-сведоци) инаку немаше да ги знаеме, немаше да знаеме кој е кој, за нашата поука да биде добра. Светиите одеа “јако јагне на заколение“ и не пројавија антијулијанство; имено, “Јулијан нека си ја врши својата работа, а ние нашата“. Бидејќи неговите мачења и убиства сведочат против него, ние немаме што да додадеме.

 

Коработ…V Wednesday, May 24 2006 

 

Постовите за образованието ги напишав првостепено заради дожност, а потоа заради елементарно разбирање и дијалог со ближните ( а тоа значи сите ). Кога има дијалог, покрај останатото има и малку љубов како светла точка кон која копнее окото. Но некои сили го заматуват значењето на зборовите, ја извртуваат нивната суштина такашто мнозина доведуваат во заблуда и што е многу важно го попречуваат дијалогот без кој ние стануваме туѓи еден на друг. Значи целта беше, за однапред да се постават термините на нивното природно место, па одтаму да започне било каков дијалог.

Излегувајки од мрачните страни на исклучивоста, гордоста и судењето, односно “не осуждати брата своега“, личноста се посветува на ближниот и му служи, (снисходи) …

Единствено така го разбирам блогот, имено како средтво за лично поврзување, без посредници кои ги покриваат сферите на интересирање … следствено без демагогија, пропаганда и сл. бидејќи на ова широко поле и неможе да вирее пропагандата, од проста причина што е премногу широко за да се насочи. Затоа верувам дека блогерството не нова мода, а ново средство на слободата на духот, ново ослободување од стереотипите на јавниот збор, разбивање на монополите во секоја област и изострување на одговорноста.

Сепак, како и сите други средства, можно е и овде да има злоупотреба, но бидејќи блгот не е контролиран, злоупотребата како и добрите дела се сосема лични. Тоа е една добра страна.

Затоа во срцевината на нашето интересирање го поставуваме Образот а потоа образованието кое се добива од Него, бидејќи потемнетиот образ во нас никогаш не го губи исконскиот копнеж. Но најнапред образот и благодатта ги добива епископот кој потоа ја раздава на верните. Значи епископот е образ Христов по благодат и затоа тој е должен да ја раздава благодатта, а мудроста да ја предава во вид на “жива вода“ добиена од Премудроста Божја, не книжнички и не во форма на системско знаење стекнато со школување. Затоа што со школување не е можно да се добие ниту благодат ниту мудрост.

За да се разбере ова нашите отци создадоа иконографска претстава која се вика Учителствување. А јас бидејќи ја немам во моментов таа фотографија, ќе се послужам со опис. Таква композиција има во нартесот на манастирската црква посветена на Арх. Гаврил во Лесново. И, не само во Лесново, оваа композиција ја има во повеќе храмови, како на пример во св. Софија охридска од 11век, каде е претставен св. Јован Златоуст заспан, а ангел му става во устата свиток со зборовите на Премудроста.

Лесновската композиција е проширена со неколку битни елементи. На левата страна е претставен св. Јован Златоуст седнат, а пред него учителска катедра. Над него има еден ангел кој му ја предава мудроста. Од под катедрата истекува извор кој како поток се шири, а покрај него се наредени хорови луѓе: монаси, зографи, мирјани, жени деца… тие црпат жива вода на мудроста. Накратко тоа е композицијта, а нејзиното значење е следното:

Бидејќи единствениот учител е Христос кој е Премудрост Божја, а епископот e Негов образ и застапник на земјата, добиената мудрост од единствениот Учител, ја раздава низ учителствување на сите. И сите што пијат од живата вода нема да ожеднат зошто мудроста која ја пијат ги преобразува. Така зборовите на св. Јован Златоуст се претвораат во жива вода која смволизира живот вечен, бидејќи од привремената вода се ожеднува а од живата се отвора патот на спасението. Следствено оние што пијат жива вода стекнуваат преобразба, односно образ и подобие кои како образоподобни стануваат Лоно Авраамово.

Значи образованието го држи единствено црквата, а учителите на црквата како св. Јован Златоуст, св. Атанасиј и др. како и секој епископ по благодат ги образуваат верните, но и со својот образ сведочат во светот, зошто тие се мартирии-сведоци. Затоа епископите во титулата имаат епитети: патријархот-светејши, архиепископот блажењејши, митрополитот високопреосвештен и тн., но сите се епископи и со иста задача пред Христа.

Токму во таа смисла треба да се разбере образованието и учителствувањето. Не секој може да учи и не секој треба да толкува прашања на верата и црквата. А само оние што се определени од црквата по чин и титула.

Денес сме сведоци на на јавно искажани мненија од луѓе неовластени за таква мисија: новинари, историчари, политичари, мирјани и др., кои бидејќи надвор од иерархијата не се одговорни по вертикала. Тие пливаат во општественоста по сосема други правила, неможејќи притоа да разберат дека црквата е во светот но не е свет. Таа е небо на земја. Таа има мисија во светот, но светот не ја опфаќа.

апофтегми Thursday, May 18 2006 

Ава Макариј египетски

св. Макариј египетски/ Нерези

 

Раскажувал ава Макариј за себе си, велејки: кога бев млад и живеев во келијата во Египет, ме задржаа и ме направија свештеник во селото. Но бидејќи несакав да го прифатам тоа, побегнав во друго место. И дојде кај мене еден благочестив мирјанин ги превзеде моите ракотворби и почна да ме служи.

А се случи така што во селото една девица подлегна на искушенијата. И кога остана трудна ја запрашаа кој е тој што го направил тоа. А таа рече: монахот. А тие дојдоа, ме фатија во селото и ми обесија околу вратот исчадени лонци и рачки од садови па почнаа да ме водат околу низ селото удирајки ме и говорејки:

– Овој монах и направи разврат на нашата девица, фатете го, фатете го.

Толку ме тепаа дури за малку да умрам. А еден од старците дојде и рече:

– Од кога вие почнавте да ги биете тугинците монаси?

А мојот служител со срам одеше позади мене, бидејќи мнозина го караа и му говореа:

– Еве што направи отшелникот кој ти го фалеше.

А нејзините родители рекоа:

– Нема да те пуштиме додека не ветиш дека ќе ја храниш.

И јас му реков на својот служител, и тој даде збор за мене. Па отидов во мојата келија, ги зедов сите кошеви кои ги имав и кажав:

– Продај ги и подај на мојата жена да има за храна. И си реков себе си: Ете Макариј си најде жена, мораш да работиш малку повеќе за да ја прераниш. И работев ден и ноќ и редовно и испраќав. А кога дојде време кутрата да роди, поминаа многу денови во маки и неможеше да роди. Па и рекоа:

– Што е тоа?

А она рече:

– Јас знам што е; тоа е затоа што го набедив отшелникот и лажно го оптужив, а он нема врска со тоа туку едно момче.

И дојде мојот служител и радосно ми раскажа како онаа девица не можеше да роди додека не се исповеда кажувајки: Нема отшелникот ништо со ова туку јас лажно го оптужив. А сега целото село сака да дојде овде да те прослави и да ти се поклони. А јас слушајки го тоа, а за да не се разжалостат луѓето станав и побегнав овде во Скит. Тоа беше причината зошто сум дошол овде.

 

PS. Ова е едно мало освежување (во нашето облачно секојдневие) со апофтегмите на египетските монаси, кои за денешното поимање се прилично необични, прости и со едноставен некнижевен јазик, но токму затоа побудуваат расудување во повеќе насоки. Врз основа апофтегмите на ава Макариј и други, се отворора изобилие од теми за нашиот сиромашен духовен живот.

Св.Борис Михаил,рамноапостолен Friday, May 12 2006 

Името Борис кај нас е многу често но и на целиот Балкан и Русија. Првиот што го прослави тоа име е светиот књаз Борис Михал + 907 покрстителот.

Повод за овој пост е поменот на св. Борис Михаил кој се празнува на 15 мај, но и некој околности околу нашето (не)почитување на својот покрстител.

Денес во Македонија ретко кој го слави овој светител, а МПЦ никогаш не го ставила неговиот помен во својот календар . Мора да се признае дека овие факти се зачудувачки, потоа неверојатни и на крај бизарни кога ќе ја откриете причината. Но да одиме по ред. Ако знаеме дека кај нас денес 90% се православни покрстени уште во 865г, а тоа значи пред 1141 година, за што има сигурни податоци, ние сме меѓу првите славјани кои ја примија верата и ја чуваме до денес. Плодовите на таа вера се евидентни низ цела Македонија: црква, светители, мошти, светилишта – храмови и манастири, писменост, верен народ Божји низ векови и до крајот на вековиете. Жива и благодатна сила која беше светилник на Балканот. Така беше до 1945г кога настана пресврт од репресијата на комунизмот, кога до 1958г во Македонија немаше црква (имаше свештеници но епископ немаше). Од 1958 до 1967г се воспостави некој канонски ред, со епископи. Но во 1967г, МПЦ се самопрогласи за автокефална и остана надвор од канонскиот поредок на православието, стана изолирана, без сослужување со превославните епископи, со еден збор гето кое е туѓо на православието. Така остана до денес.

Така МПЦ стана послушник на комунистичките креатори, и бидејќи надвор од православието се стави во служба на политичките идеи на таа номенклатура. А тие пак беа слепи послушници на белградската комунистичка номенклатура. Заради тоа верниот народ остана без вистински пастири, репресиран со силна пропаганда проследена со фалсификувана историја која се создаваше во óд (партизански) за целите на таа политика која помина и остави големо зло и пустош во душите.

Во тие пусти времиња светиот књаз беше тргнат од календарот. А кој смееше тогаш да каже нешто против, разбирливо, заради слабостите човечки, но зошто денес, односно во изминатите 15 години. Замислете, равноапостолниот св. Борис Михаил покрстителот на нашиот народ не се слави во Македонија само затоа што е бугарин и затоа што една политичка номенклатура има некои сметки со бугарската држава. Замислете каква репресија, каква простачка репресија, те тераат со сила да бидеш патриот на политички експеримент, да го оставиш вековното црковно наследство, да направиш голем грев пред Бога, кон покрстителот, кон поколението…

Заради тој, а и останатите гревови тешко и скоро невозможно Македонија да тргне напред, зошто се гледа, нема почит и љубов.

Никаква репресија не те оправдува човеку беден, немаш економија на расудувањето, зошто не расудуваш добро, ти секако ќе бидеш репресиран што и да направиш. А токму репресијата ти дава можност да се покажеш маж пред светецот кој те приведува пред Христа до денес, а и натака е твој застапник. Дали ја виде нивната квази политика, колкаво времетраење имаше, и што остави зад себе. Каде е сега да ти помогне. Ниту историја ќе има, зошто злото не создава историја, а гибел за луѓето.

Сметкаџиски трговец ли си, или еврејски профитер та да тргуваш со светецот, а што си добил за возврат – срам голем, поколението го расипа, расипуваш не собираш. Едни ги направи антички македонци, други славомакедонци, трети србомакедонци… каков е тој народ поделен.

А светиот књаз Борис Михаил ти подигна седум соборни храма во Македонија, како седум светилника како што вели св. Теофилакт Охридски во житието на св. Климент. Но што се случи пред две години во Охрид. Чудо. Се појави од под земјата првата од седумте Борисови цркви. Велат случајно кога се копаше канал за канализација покрај црквата св.Софија. Не е случајно за оној што сака да чита знаци. Токму на тоа место св.Теофилакт го лоцира и опишува Борисовиот соборен храм во врска со втората Климентова црква подигната на местото од денешната црква св.Софија (Житие на св.Климент). И што се случи. Се обидоа да го сокријат “случајниот“ наод, го затрпаа, но сепак имаше сведоци и фотографии, и кога не им успеа тоа го датираа во 12век и го заташкаа за нив непријатниот храм. Потоа преку коработ на хрмот ја поставија канализацијата!!!

Канализација преку светилиште, може ли некој да замисли толкаво скрнавење… а во Охрид има епископ на МПЦ.

Што да се каже за оној што поставува канализација во соборниот храм на својот покрстител!!!

А што правите вие поколение расипано, молчите, како да не се однесува тоа на вас, а на некој друг можеби во јужни Занзибар.

Next Page »